Blockchain teknolojisinin en büyük engellerinden biri ölçeklenebilirliktir. Bitcoin saniyede yaklaşık 7 işlem, klasik Ethereum ise 15-30 işlem işlerken, Visa gibi geleneksel ödeme sistemleri binlerce işlemi rahatça yönetebiliyor. İşte sharding (parçalama), bu sorunu çözmek için geliştirilen en güçlü ve en çok konuşulan yöntemlerden biridir.
Bu yazıda blockchain sharding’in ne olduğunu, nasıl çalıştığını, avantajlarını, risklerini ve 2026 yılı itibarıyla Ethereum ile diğer ağlardaki gerçek durumunu sade bir dille açıklıyoruz.
Sharding Tam Olarak Nedir?
Sharding, blockchain ağını daha küçük parçalara (shard’lara) bölme işlemidir. Her shard kendi işlemlerini, hesap bakiyelerini, akıllı kontrat verilerini ve doğrulama sürecini bağımsız olarak yönetir.
En anlaşılır benzetme:
Bir otoyol düşünün. Tek şerit trafik yoğunluğunda kilitlenir. Sharding ise aynı otoyola paralel onlarca şerit ekler. Her şerit kendi trafiğini yönetir → toplam kapasite katlanır.
Bu yöntem aslında yıllardır veritabanlarında kullanılan yatay bölme (horizontal partitioning) tekniğinin blockchain dünyasına uyarlanmış halidir.
Sharding Nasıl Çalışır? Temel Mekanizma
- Ağ bölünür → Tüm blockchain verisi 64, 128 veya daha fazla shard’a dağıtılır
- Her shard’ın kendi validator grubu olur → Tüm node’ların her işlemi doğrulaması gerekmez
- Cross-shard iletişim → Farklı shard’lar arasında işlem gerektiğinde özel protokollerle güvenli iletişim sağlanır
- Koordinasyon katmanı (bazı tasarımlarda) → Tüm shard’ların senkronizasyonunu ve güvenliğini korur
En yaygın sharding türü state sharding‘dir: Hesap durumu (bakiye, kontrat verileri) shard’lara bölünür.
Sharding’in En Büyük Avantajları
- Çok yüksek işlem hızı (TPS: 1.000 – 100.000+)
- Dramatik düşen gas ücretleri
- Daha fazla işlem kapasitesi ile ağ tıkanıklığı ortadan kalkar
- Daha düşük donanım gereksinimi → Her node tüm zinciri değil sadece kendi shard’ını takip eder
Sharding’in Riskleri ve Zorlukları
- Cross-shard iletişim karmaşıklığı → Güvenlik açıkları riski
- 1% saldırı ihtimali → Küçük ağlarda tek bir shard’ı ele geçirmek tüm sistemi tehlikeye atabilir
- Merkeziyet riski → Bazı tasarımlarda validator seçimi zorlaşabilir
- Uygulama zorluğu → Mevcut zincirlere sharding eklemek çok uzun ve teknik olarak karmaşık bir süreçtir
2026’da Sharding Gerçek Durumu: Ethereum ve Diğer Ağlar
Ethereum klasik “shard chain” modelini tamamen terk etti. Bunun yerine Danksharding yaklaşımı benimsendi:
- Proto-Danksharding (EIP-4844) → 2024’te mainnet’e geldi (Dencun upgrade)
- Blob’lar → Rollup’ların veri yükünü çok ucuza taşıyor (veri blob’ları geçici saklanıyor)
- Tam Danksharding → 64 blob destekli tam ölçeklenebilirlik hedefi 2026 sonu – 2027 başı bekleniyor
- Hedef TPS → Rollup’larla birlikte 100.000+ işlem/saniye
Diğer sharding kullanan önemli ağlar (2026 durumu):
- Zilliqa → İlk tam sharding kullanan halka açık ağ
- NEAR Protocol → Dinamik sharding + nightshade teknolojisi
- MultiversX (eski Elrond) → Adaptive state sharding
- Polkadot → Parachain modeli (sharding’e benzer paralel zincirler)
Sharding mi Rollup’lar mı? 2026 Perspektifi
2026’da sektörün genel görüşü şu yönde:
- Kısa-orta vadede → Rollup’lar (Optimism, Arbitrum, Base, zkSync) + Proto-Danksharding ile ölçeklenme
- Uzun vadede → Tam Danksharding ile veri katmanının radikal ölçeklenmesi
Çoğu uzman artık “sharding ya da rollup” değil, “sharding + rollup” kombinasyonunun geleceği düşünüyor.